25 juni 2007 - Obuasi - Lodge

Des morgens ben ik redelijk vroeg op (nog voor dat Anthony met veel verontschuldigen op de deur klopt). Als ik had geweten dat er zoveel vogels verbleven in de Anyinam Lodge was ik een paar uur eerder opgestaan. Ik ben dol op vogels en al kan ik nog geen buizerd van een staartmees onderscheiden, ik vind ze allemaal even mooi. Behalve duiven dan, maar dat zijn eigenlijk geen vogels. Een half uurtje loop ik heen en weer over het terrein. Om 8 uur 's morgens is de zon al goed warm. Enkele mederezigers komen een praatje maken, gezellig. Dat ze daarmee alle vogels wegjagen is niet erg. We kwamen ten slotte niet voor de vogels. Waar kwamen we dan wel voor?
Toen Arnon enkele maanden geleden bekend maakte dat we naar Ghana zouden gaan, vertelde hij dat één van de redenen dat de keus hierop was gevallen, was omdat hij de mijnen wilde bezoeken. Ik schrok me wild. Mijnen!? Neemt hij ons mee naar een oorlogsgebied? Mijn parate kennis liet me even in de steek. Ghana heette vroeger natuurlijk Goudkust. Ik haalde opgelucht adem.
We ontbijten met smaak. Voor het gemak kiezen we alle 6 een verschillende soorttoast van het menu. De ober rent zich een ongeluk.
Arnon deelt tussen neus en lippen door mede dat zijn horloge vanmorgen niet meer lag waar hij het gisteren had neegelegd. Het zijn van die dingen die gebeuren. No hard feelings. Iets is er, en dan is het er niet meer.
Maar nee, zo gemakkelijk is de zaak niet afgedaan. Anthony laat de manager optrommelen. De manager gaat dit tot op de bodem uitzoeken. Wordt vervolgd. Opeens is besloten dat er een dief op het terrein is geweest. Hoe die gedachte er insluipt... je weet het niet... het gaat vanzelf... eerst is iets schijnbaar weg, en in geen tijd is er sprake van ontvreemding. Terwijl Arnon dat nimmer gezegd heeft. Er worden conclusies getrokken die op niets zijn gebaseerd. Je staat er bij en je kijkt ernaar.
Ik opper dat Arnon nu nooit meer te laat op een afspraak zal komen. Hij heeft zich vanaf heden de Ghanese tijd eigen gemaakt. Al was dat dan niet volgens vooropgesteld plan.

Dorothy heeft nog niet gebeld.


25 juni 2007 - Obuasi - AngloGold Ashanti mine

We krijgen vandaag een rondleiding waar je U tegen zegt. Alles wordt uit de kast gehaald om het ons naar de zin te maken. Vooreerst horen we van de PR-man hoe deze mijnen zijn ontstaan, meer dan een eeuw geleden, en hoe 5 jaar geleden Ashanti noodgedwongen is samengegaan met AngloGold. We krijgen te horen hoe het zit met de illegale mijnbouw, de galamsey, en de impact die dat heeft op de bevolking en op het milieu. En dat cyanide eigenlijk helemaal niet schadelijk is, zolang het maar de kans krijgt op natuurlijke wijze te worden afgebroken o.i.v. zonlicht.
Vanaf vandaag weten we dat deze mijn een werknemer gratis huisvest en 300 dollar per maand betaald. Dat ze de gekapte bossen weliswaar niet terug kunnen planten als een mijn wordt gesloten, maar er in ieder geval iets anders voor in de plaats kunnen laten groeien. Ook dat de mijn een project in het leven heeft geroepen om de malariamug een halt toe te roepen, waar ze geen financiele steun voor krijgen van de overheid.
En meer en meer en meer. Deze mijn is in één woord geweldig, ach het is gewoon een goudmijn!
Tsja, maar waarom toch verdwijnt 90% van de opbrengst naar het buitenland, terwijl in het stadje meer mensen onder dan boven de armoegrens leven?
De belangrijke vragen, daar kregen we geen antwoord op. Zoals hoe het mogelijk is dat de laarzen die we aantrekken niet groter zijn dan maat 44. Daar hoor je ze niet over.
De laarzen en verdere uitrusting trekken we aan omdat het tijd is om af te dalen. Afdalen is een groot woord, het is geen verticale schacht die we ingaan. Na een korte autorit, lopen we bergafwaarts een gang in die een vreemd geluid produceert. Na een meter of honderd krijg je opeens door wat het geluid is, het is de wind, de tocht. Dan begin je het ook te voelen.
Dit is natuurlijk niet de enige schacht, er zijn er nog een stuk of 20 die allemaal in verbinding met elkaar staan. Hierdoor ontstaat een gigantische natuurlijke luchtstroom. De tocht is zo groot dat we, als we later weer terug lopen - het pad loopt dan omhoog - werkelijk uitgeput en doorweekt naar buiten rollen.
Ondergronds zien we hoe de lift werkt. (Lift? Komen ze nou mee.) We zien uitgehouwen klaslokalen, een boor wordt gedemonstreerd om dynamietgaten te maken. Arnon doet een circusact op een noodtouwladder. In rust kwam hij nog geen twee treden omhoog dus ik hield mijn hart vast voor als er nu echt iets zou gebeuren.
We mogen een blok gouderts vasthouden en kijken er verlekkerd naar. Het licht gaat even uit om te laten zien hoe donker donker is. Ik kan u vertellen: het is donker.
Safety First is het devies. Daar worden we goed van doordrongen. De gids roept het om de haverklap en vaker. Telkens schrik ik me weer een ongeluk en loop ik spontaan ergens tegenaan of struikel ergens overheen. Ik verwacht dat de werknemers minder onhandig zijn dan ik.
Als we na anderhalf uur het daglicht weer zien, vertrekken we naar enkele projecten in de buurt waarover eerder reeds gesproken was. De malariabestrijding heeft onze volle belangstelling. Het project werpt in de korte tijd dat het loopt, nu 2 jaar, al vruchten af. Een groot, maar vooralsnog kleinschalig succes.


25 juni 2007 - Obuasi - AngloGold Ashanti mine II

Bovengronds is het goed ademhalen. Ja, ik ben liever bovengronds dan ondergronds. Je kunt er veel meer zien, je hebt het idee dat je er vrijer kunt bewegen, je kunt gaan er staan waar je wilt. Er zijn meer voordelen dan nadelen te bedenken voor het leven bovengronds.
De galamsey leeft niet alleen ondergronds. Je zou denken dat de illegale mijnbouw zich zou afspelen in verlaten schachten die op instorten staan, hier en daar blinkt nog wat goud, jongens er op af!
Nee, zij richt zich voornamelijk op wat er in de open lucht te vinden is. Dat zit zo. Het gewonnen gouderts wordt in een bad van cyanide gedompeld waarin 80% van het goud oplost. 20% blijft achter in het erts. (Inmiddels zijn er efficientere methoden maar die worden hier nog niet gebruikt.) Het afval wordt - nauwelijks bewaakt - in enorme bekkens verzameld waar het maar zo'n beetje ligt te verdampen. Dit slik wordt iedere nacht door duizenden mensen gezeefd en gewassen. Hiervoor gebruikt men wat aan water voor handen is. Dat is het vervuilde water in de bekkens zelf, en rondom de bekkens waar kilometers afvoerpijp is aangelegd vanaf de baden naar de bekkens toe. De mensen vergiftigen zo zichzelf, en tevens natuur en milieu in de omgeving. Door de schaal waarop dit gebeurt, is hier geen controle of beveiliging op mogelijk. De overheid, zo leren we morgen van de (dik)huidige Staatssecretares van Mijnbouw, beschouwd dit als een probleem van de mijnexploitant en neemt geen verantwoordelijkheid.

Terug in het kantoor van AngloGold Ashanti krijgen we de General Manager Sustainable Development te spreken. Onbegrijpelijk dat deze man niet in de politiek zit.

Hij weet pas écht hoe je vragen niet moet beantwoorden. Eerder deze week zagen we de Minister van Energie een uur lang niets zeggen. Morgen zien we de Staatssecretaris van Mijnbouw die geen enkele vraag vertrouwd. Maar hun optredens verbleken bij de sensationele act die deze meneer weet op te voeren. In plaats van afwerend te reageren op lastige opmerkingen, vertelt hij juist een anecdote om te illustreren hoe hij aankijkt tegen een probleem. Je snapt ten eerste al niet waar hij heen wil, vervolgens begrijp je de anecdote niet, en ten slotte ontgaat je het verband met de gestelde vraag. Hij kijkt je daarbij trots en glimlachend aan alsof hij het beste antwoord ooit gegeven heeft.
Wat in zijn positie waarschijnlijk ook zo is.

We bezoeken nog de winkel c.q. het museum. De PR-meneer maakt avances naar de secretaresse, waarbij hij vergeet dat enkelen van ons meerdere Ghanese talen beheersen.


25 juni 2007 - Obuasi - Accra

Obuasi betekent Under the Stone. Wij zijn zowel in Obuasi geweest als under the stone en het was zeer de moeite waard. Voor we de terugreis ondernemen, eten we opnieuw in het restaurant bij de Lodge, waar we de dag bespreken.
Inmiddels staat men op het punt om de helft van het personeel te ontslaan als gevolg van het incident met Arnons horloge. De GMSD blijkt, toevallig of niet, ook 'hoofd Anyinam Lodge' te zijn en wil graag goede sier maken voor die aardige mensen uit Nederland.
Verrassing. Arnon vindt zijn horloge in een zijvak van zijn laptop.

De terugweg naar Accra verloopt moeizaam, althans voor mij. In Ghana duurt een rit van A naar B naar C (zoals we die gisteren maakte) niet zo lang als een rit van C direkt naar A. Ik moet hier de kaart nog eens op naslaan. Het zou niet mogen kloppen maar dat doet het wel.
Het is maandagavond half 8 als we wegrijden uit Obuasi, Nederlandse tijd. Over anderhalf uur wil Arnon graag stoppen op een rustige plek zodat hij zijn wekelijkse radiocolumn kan doen voor de VPRO. Onderweg merkt hij dat zijn telefoon vaak geen bereik heeft. Vanaf kwart voor 9 tot aan Accra zelfs helemaal niet meer.
Ondertussen in Hilversum meldt Wim Brands/Wim Noordhoek de luisteraar droog dat hij deze week geen contact heeft kunnen maken. "Arnon is onbereikbaar, hij zit in een mobiel zwart gat."
SMS-jes druppelen binnen. Henri en Johannes zijn oprecht bezorgd. Terug in Accra kunnen zij worden gerustgesteld, evenals Arnons amante met wie hij dagelijks een paar keer belt. We leven nog, geen zorgen.

Het verslag van Arnon werd een week later alsnog voorgelezen en toegelicht op de radio. Het is hier te beluisteren: Radioverslag

arnons blog

top